بررسی اجمالی

آبسه دندان توده‌ای از چرک است که در اثر عفونت باکتریایی ایجاد می شود. آبسه می‌تواند در بخش‌های گوناگونی از دندان، و به دلایل مختلفی ایجاد شود. برای نمونه، آبسه پری اپیکال (per-e-AP-ih-kul) در انتهای ریشه دندان، و آبسه پریودنتال (per-e-o-DON-tul) در لثه‌های مجاور ریشه دندان ایجاد می‌شود. در این نوشته، به آبسه های پری اپیکال، یعنی آبسه های انتهای ریشه دندان پرداخته می­شود.

آبسه پری اپیکال معمولاً در اثر آسیب فیزیکی، عدم درمان پوسیدگی و پر نکردن حفره های دندان رخ می­دهد.

دندان­پزشکان آبسه دندان را از طریق تخلیه آن و رفع عفونت، درمان می کنند. آبسه در شرایطی که امکان حفظ دندان وجود داشته باشد، با انجام روت کانال (عصب کشی) نیز قابل درمان است. اما در برخی مواقع، نیاز است که دندان کشیده شود. توجه داشته باشید که عدم درمان آبسه دندان می تواند منجر به عوارض جدی شده و حتی زندگی بیمار را تهدید کند.

علائم

علائم و نشانه‌های آبسه دندان عبارتند از:

  • دندان درد شدید و مداوم که می‌تواند در استخوان فک، گردن یا گوش نیز حس شود.
  • حساسیت دندان به غذاهای خیلی گرم یا خیلی سرد.
  • حساسیت دندان به فشار در حین جویدن.
  • تب.
  • تورم صورت یا گونه.
  • گره‌های لنفاوی نرم و متورم زیر فک یا گردن.
  • پاره شدن آبسه و جاری شدن ناگهانی مایعی شور، بدبو و بد مزه در دهان.
  • مشکل در تنفس یا بلعیدن.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

در صورت مشاهده علائم و نشانه های آبسه دندان، باید فورا به دندانپزشک مراجعه کنید.

اگر دچار تب، تورم صورت یا مشکل در تنفس و بلع نیز هستید و به دندانپزشک دسترسی ندارید، می­توانید به اورژانس مراجعه کنید. این علائم معمولا نشان دهنده گسترش عفونت به عمق فک، بافت اطراف آن یا سایر نقاط بدن هستند.

علل آبسه دندان

آبسه پری اپیکال هنگامی رخ می دهد که باکتری‌ها به عصب یا پالپ دندان (داخلی ترین قسمت دندان که حاوی رگ های خونی، اعصاب و بافت همبند است) حمله کنند .

باکتریها از طریق یک حفره، شکستگی یا ترک وارد دندان می‌شوند و می­توانند تا پایین و ریشه دندان گسترش ‌یابند. عفونت باکتریایی می تواند باعث تورم و التهاب در انتهای ریشه نیز بشود.

ریسک فاکتور‌ها

عوامل زیر خطر ابتلا به آبسه را افزایش دهند:

  • بهداشت ضعیف دندان. عدم مراقبت مناسب از دندانها و لثه ها (مانند خودداری از مسواک زدن و نخ دندان کشیدن)، خطر پوسیدگی دندان، بیماری‌های لثه، آبسه دندان و سایر عوارض دندان و دهان را افزایش می­دهد. مقاله روش صحیح مسواک زدن دندان ها در این رابطه بخوانید.
  • رژیم غذایی سرشار از قند. خوردن و نوشیدن مکرر غذاهای غنی از شکر، مانند شیرینی و نوشابه، می­تواند باعث ایجاد حفره های دندانی و در نهایت آبسه شود.
  • خشکی دهان. خشکی دهان می تواند خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهد و اغلب به دلیل عوارض جانبی داروهای خاص یا مشکلات پیری ایجاد می‌شود.

آبسه دندان

عوارض آبسه دندان

آبسه دندان، مشکلی نیست که بدون درمان رفع ‌شود. حتی اگر آبسه پاره شده و درد به طور قابل توجهی کاهش پیدا کند، همچنان باید به دندانپزشک مراجعه کرد. همچنین، عدم درمان آبسه، می­تواند منجر به گسترش عفونت به فک، سر و گردن و حتی ایجاد سپسیس شود. سپسیس عفونت خطرناکی است که به سراسر بدن گسترش می‌یابد.

در صورت ضعیف بودن سیستم ایمنی بدن، خطر گسترش عفونت بیشتر نیز می­شود.

پیشگیری آبسه دندان

مهم‌ترین عامل برای جلوگیری از آبسه، پیشگیری از پوسیدگی دندان است. اقدامات زیر می­توانند به شما در پیشگیری از پوسیدگی دندان کمک کنند:

  • آب آشامیدنی حاوی فلوراید مصرف کنید.
  • حداقل دو بار در روز دندان‌های خود را با خمیر دندان حاوی فلوراید مسواک بزنید.
  • با استفاده از نخ دندان یا تمیز کننده‌های بین دندانی، بین دندان‌ها را به طور روزانه تمیز کنید.
  • مسواک خود را هر 3 تا 4 ماه یکبار تعویض کنید.
  • تغذیه سالم داشته باشید و مصرف مواد قندی و میان وعده‌ها را محدود کنید.
  • برای معاینه و تمیز کردن حرفه‌ای دندان‌ها، به طور منظم به دندانپزشک مراجعه کنید.
  • برای حفاظت بیشتر از دندان در برابر پوسیدگی، از داروهای ضد عفونی کننده استفاده کنید یا دهان خود را با دهانشویه‌های حاوی فلوارید شستشو دهید.

 

تشخیص آبسه دندان

دندانپزشکان برای تشخیص آبسه‌های دندان، ممکن است حین معاینه دندان و نواحی اطراف آن، اقدامات زیر را نیز انجام دهند:

  • زدن ضربه آهسته به دندان. دندانی که در ریشه خود آبسه دارد معمولاً به لمس یا فشار حساس است.
  • عکس‌برداری اشعه ایکس. دندانپزشک از تصاویر اشعه ایکس، برای اطلاع از میزان گسترش آبسه و عفونت استفاده کند.
  • سی تی اسکن. اگر عفونت به مناطق دیگر مانند گردن گسترش یافته باشد، برای ارزیابی میزان عفونت از سی تی اسکن استفاده می­شود.

درمان آبسه دندان

دندانپزشکان برای درمان آبسه، اقدامات زیر را انجام می­دهند.

  • برش و باز کردن آبسه. دندانپزشک، با ایجاد برش، چرک را تخلیه کرده و سپس محل رآبسه ا با آب نمک می‌شوید. ممکن است در این مرحله از یک دریچه تخلیه لاستیکی کوچک برای باز نگاه داشتن مجرای تخلیه تا زمان کاهش تورم، استفاده ‌شود.
  • انجام عصب کشی یا روت کانال. درمان ریشه می‌تواند به درمان عفونت و حفظ دندان کمک کند. برای انجام این کار، دندانپزشک به کمک مته دندان پزشکی یک حفره ایجاد می­کند، و از طریق آن بافت مرکزی عفونی شده دندان (پالپ) را برداشته و آبسه را تخلیه می کند. سپس حفره پالپ دندان و کانال های ریشه پر و سیل می‌شوند. اگر دندان جز دندان های پشتی باشد، ممکن است تاج آن نیز ترمیم شود. دندان ترمیم شده در صورت مراقبت صحیح، می‌تواند سال‌ها سالم بماند.
  • کشیدن دندان آسیب دیده. در صورتی که دندان آسیب دیده قابل ترمیم نباشد، دندانپزشک برای تخلیه آبسه و رفع عفونت، دندان را می‌کشد.
  • تجویز آنتی بیوتیک. در صورتی که محل عفونت محدود به محل آبسه باشد، شاید نیازی به آنتی بیوتیک نباشد. اما اگر عفونت به دندانهای اطراف، فک یا نواحی دیگر سرایت کرده باشد، دندانپزشک می­تواند برای جلوگیری از گسترش بیشتر آن، آنتی بیوتیک تجویز کند. البته در صورتی که سیستم ایمنی ضعیفی داشته باشید، ممکن است در حالات عادی نیز برای شما آنتی بیوتیک تجویز شود.

درمان‌های خانگی آبسه دندان

روش های زیر می­تواند، در کاهش علائم آبسه و درد به شما کمک کنند.

  • شستشوی دهان با آب نمک گرم.
  • استفاده از مسکن های رایج، مانند استامینوفن (تایلنول، یا موارد دیگر) و ایبوپروفن (ادویل، موترین IB، یا موارد دیگر).

آماده شدن برای مراجعه به پزشک

برای ایجاد آمادگی بیشتر در هنگام مراجعه به دندان­پزشک، اقدامات زیر می­توانند بسیار مفید باشند.

فهرستی از تمام علائم خود، حتی علائمی که بی­ربط به نظر می­رسند، تهیه کنید.

لیستی از تمام داروها، ویتامین ها، گیاهان و یا سایر مکمل‌هایی که مصرف می کنید و دوزهای آن‌ها را، یادداشت کنید.

سوالات خود از دندان پزشک را آماده کنید.

سوالاتی که می توانید از دندان­پزشک بپرسید شامل موارد زیر هستند.

  • چه چیزی باعث بروز این بیماری در من شده است؟
  • چه نوع آزمایشاتی را باید انجام دهم؟
  • بهترین روش درمان چیست؟
  • چه گزینه هایی را به من پیشنهاد می­کنید؟
  • آیا باید از محدودیت های خاصی پیروی کنم؟
  • آیا باید به متخصص مراجعه کنم؟
  • آیا جایگزینی برای دارویی که تجویز می کنید وجود دارد؟
  • آیا نسخه چاپی وجود دارد که بتوانم داشته باشم و مطالعه کنم؟ چه وب سایت هایی را پیشنهاد می کنید؟

در هنگام ملاقات با پزشک از پرسیدن سوالات تکمیلی نیز دریغ نکنید.

پزشک چه سوالاتی از شما می‌پرسد؟

دندان پزشک نیز احتمالا در زمان مراجعه شما، چند پرسش مانند موارد زیر مطرح می­کند:

  • چه زمانی اولین علائم را تجربه کردید؟
  • آیا اخیراً دچار آسیب دیدگی در دندان خود شده­اید و یا کار دندانپزشکی دیگری انجام داده‌اید؟
  • علائم شما مداوم یا گاه به گاه بوده است؟
  • شدت علائم شما چقدر است؟
  • چه مواردی به نظر می رسد که علائم شما را بهبود می­دهند؟
  • چه مواردی به نظر می رسد که علائم شما را بدتر می‌کنند؟

سپس دندانپزشک بر اساس پاسخ‌ها، علائم و شرایط شما، سوالات بیشتری می­پرسد. آماده بودن برای این پرسش‌ها و تنظیم پاسخ‌ها، به شما کمک خواهد کرد تا از وقت خود نهایت استفاده را ببرید.