هر آنچه یک فرد باید در مورد بهداشت دهان و دندان بداند

بهداشت دهان و دندان بخش مهمی از سلامت کلی و حال خوب شماست. مطالعات نشان می‌دهد بهداشت ضعیف دهان و دندان می‌تواند منجر به ایجاد حفره‌های دندانی و بیماری‌های لثه شود و همچنین ارتباط مستقیمی با بیماری‌های قلبی ، سرطان و دیابت دارد.

حفظ سلامت دندان‌ها و لثه‌ها باید یک تعهد و عادت مادام العمر باشد. هرچه زودتر عادت‌های مناسب مربوط به بهداشت دهان و دندان – مانند مسواک زدن ، نخ دندان کشیدن ، و محدود کردن مصرف قند – را بیاموزید ، با مشکلات سلامتی طولانی مدت و اقدامات پرهزینه دندان پزشکی فاصله بیشتری می‌گیرید.

پوسیدگی دندانی و بیماری‌های لثه در میان جمعیت بسیار شایع هستند . به گفته یک منبع معتبر از سازمان جهانی بهداشت :

  • بین ۶۰ تا ۹۰ درصد کودکان مدرسه‌ای حداقل یک حفره دندانی دارند.
  • ‏تقریباً ۱۰۰ درصد بزرگسالان حداقل یک حفره دندانی دارند.
  • ‏بین ۱۵ تا ۲۵ درصد بزرگسالان ۳۵ تا ۴۴ ساله دارای بیماری شدید لثه هستند.
  • حدود ۳۰ درصد از افراد ۶۵ تا ۷۴ ساله در سراسر جهان دندان طبیعی ندارند.
  • در بیشتر کشورها از هر صدهزار نفر بین ۱ تا ۱۰ مورد سرطان دهان وجود دارد.
  • تحمیل هزینه‌ها و فشار بیماری‌های مربوط به دهان و دندان بر گروه‌های جمعیتی فقیر یا محروم بیشتر است.

در این بین اقدامات فراوانی وجود دارند که می‌توانید برای سلامت دهان و دندان‌های خود انجام دهید. به عنوان مثال :

  • دندان‌های خود را حداقل روزی یکبار نخ دندان بکشید
  • ‏مصرف قند و شیرینی جات را کاهش دهید
  • ‏از رژیم غذایی حاوی میوه و سبزیجات استقبال کنید
  • ‏از مصرف دخانیات خودداری کنید
  • ‏آب حاوی فلوراید بنوشید
  • هرچند وقت یکبار ‏توسط دندانپزشک معاینه شوید

با انجام فعالیت‌های فوق می‌توان به میزان زیادی بیماری‌های دهان و دندان را کاهش داد.

بهداشت دهان

علائم مشکلات دهان و دندان

دقت کنید برای مراجعه به دندانپزشک نباید منتظر بمانید تا علائم بوجود بیایند. سالانه دوبار مراجعه به دندانپزشک این امکان را به ما می‌دهد تا قبل از اینکه علائمی احساس شود ، مشکل تشخیص داده شود .

اگر در مورد مشکلات بهداشتی دندان هر یک از علائم هشدار دهنده زیر را تجربه کردید ، حتماً در اسرع وقت خود را به دندان پزشک برسانید.

  • زخم ، التهاب و نواحی غیر عادی در دهان که پس از یک تا دوهفته بهبود نیافته‌اند
  • خونریزی یا تورم لثه پس از هر بار مسواک زدن یا کشیدن نخ دندان
  • بوی بد همیشکی دهان
  • حساسیت ناگهانی به دمای سرد و گرم یا نوشیدنی‌ها
  • لق شدن دندان‌ها
  • عقب نشینی لثه‌ها
  • درد همراه با جوییدن یا گاز گرفتن
  • تورم صورت و گونه
  • مواجه شدن با دندان‌های ترک خورده یا شکسته
  • احساس خشکی مکرر دهان
  • احساس صدای غیرعادی در فک

اگر هر یک از این علائم با تب شدید و تورم در ناحیه صورت و گردن همراه باشد ، حتماً برای درمان اقدام کنید.

علل بیماری‌های دندان و دهان

حفره دهان شما محل تجمع انواع باکتری‌ها ، ویروس‌ها و قارچ‌ها است . برخی از آنها به این مکان تعلق دارند و فلور نرمال محیط دهان شما را تشکیل می‌دهند . این میکرو ارگانیسم‌ها به طور کلی در مقادیر کم بی ضرر هستند ، اما یک رژیم غذایی سرشار از قند محیط مناسبی را برای فعالیت باکتری‌هایی که اسید می‌سازند ، فراهم می‌آورد. این اسید مینای دندان را حل می‌کند و باعث ایجاد حفره‌های دندانی می‌شود.

باکتری‌های نزدیک به لثه شما در قطعاتی چسبناک موسوم به پلاک رشد می‌کنند و اگر به طور مرتب با مسواک زدن و کشیدن نخ دندان برای از بین بردن آنها تلاش نکنید ، جمع می‌شوند ، سفت می‌شوند و حتی به صورت طولی گسترش می‌یابند و لثه‌های شما را ملتهب می‌کنند و باعث بیماری مشهور التهاب لثه می‌شوند.

افزایش التهاب باعث عقب نشینی لثه‌ها و فاصله از دندان‌ها می‌شود. این روند فضاهایی ایجاد می‌کند که می‌تواند محلی برای تجمع چرک باشند و بیماری لثه را وارد مرحله جدید و پیشرفته‌تری به نام پریودنتیت می‌کنند.

عوامل بسیاری در ایجاد التهاب لثه و پریودنتیت وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان موارد زیر را نام برد :

  • بهداشت دهان و دندانسیگار کشیدن
  • ‏عادات مسواک زدن ضعیف و بد
  • غذا و نوشیدنی‌های شیرین و مصرف مکرر تنقلات بعد از آنها
  • ‏دیابت
  • استفاده از داروهایی که میزان بزاق دهان را کاهش می‌دهند
  • ‏سابقه خانوادگی و ژنتیک
  • برخی عفونت‌ها و بیماری‌ها مانند ایدز
  • تغییرات هورمونی در زنان
  • ‏ریفلاکس اسید یا سوزش سر دل

استفراغ مکرر ، به دلیل اسید

تشخیص بیماری‌های دهان و دندان

در یک معاینه دندانپزشکی بیشتر مشکلات دهان و دندان قابل تشخیص‌اند. در طول مدت معاینه ، دندانپزشک موارد زیر را از نزدیک بررسی می‌کند :

  • دندان‌ها
  • ‏دهان
  • ‏گلو
  • ‏زبان
  • ‏گونه‌ها
  • ‏فک
  • ‏گردن

دندان پزشک شما با دانش و تجربه خود و به کمک ابزارها و وسایل مختلف دندان‌های شما را معاینه می‌کند و به تشخیص می‌رسد. همچنین یک تکنسین در مطب دندانپزشکی حضور دارد که با استفاده از اشعه ایکس ، تصویری واضح از تمامی دندان‌های شما تهیه می‌کند . اگر باردار هستید ، باتوجه به اینکه در شرایط بارداری نباید درتماس با اشعه ایکس قرار بگیرید ، حتماً این مسئله را با دندان پزشک خود در میان بگذارید.

ابزاری به نام پروب وجود دارد که که از آن برای اندازه گیری جیب‌های لثه ( پاکت یا حفره‌های حاصل از عقب نشینی لثه ) استفاده می‌کنند. دندانپزشک به وسیله این خط کش کوچک می‌تواند به شما وضعیت لثه و بیماری مربوط به آنرا گزارش دهد. در فرد سالم عمق جیب میان دندان‌ها معمولاً بین ۱ تا ۳ میلی متر است. اندازه‌های بیشتر از این مقدار می‌تواند به معنی ابتلا به بیماری لثه باشد.

اگر دندانپزشک با یک ضایعه توده مانند با رشد غیر طبیعی مواجه شود ، ممکن است نمونه برداری ( بیوپسی ) از لثه انجام دهد . در طی نمونه گیری ، تکه کوچکی از این بافت برداشته می‌شود و برای بررسی‌های بیشتر به آزمایشگاه فرستاده می‌شود.

در صورت مشکوک بودن به سرطان دهان ، دندانپزشک ممکن است آزمایشات دیگری برای تعیین گسترش سرطان تجویز کند . این آزمایشات ممکن است شامل موارد زیر باشد :

  • اشعه ایکس
  • ‏اسکن ام آر آی
  • ‏سی تی اسکن
  • ‏آندوسکوپی

انواع بیماری‌های دهان و دندان

با توجه به میزان استفاده ما از دندان‌هایمان در طول زندگی روزمره ، بنابراین انتظار می‌رود اگر از آنها به خوبی مراقبت نکنیم به مرور زمان دچار مشکلاتی در سلامت دهان و دندان خود خواهیم شد. درحالی که با رعایت نکات ساده بهداشتی می‌توان از بیشتر مشکلات مربوط به دهان و دندان پیشگیری کرد . مطالعات نشان می‌دهد بیشتر افراد در طول زندگی خود حداقل یکبار مشکل مربوط به دندان را تجربه خواهند کرد.

بهداشت دهان و دندانپوسیدگی دندان

حفره‌ها که با عنوان کرم خوردگی یا پوسیدگی دندان نیز شناخته می‌شوند مناطقی از دندان‌ها هستند که به طور دائمی آسیب دیده‌اند و ممکن است حتی دارای تخلخل باشند. حفره‌ها نسبتاً در میان جمعیت شایع هستند و زمانی بوجود می‌آیند که کلونی باکتری‌ها به صورت پلاک بر روی دندان‌ها قرار می‌گیرند و فعالیت اسیدی دارند . اسید تولید شده شروع به از بین بردن مینای دندان و سپس عاج زیرین آن می‌کند . با گذشت زمان این روند منجر به آسیب دائمی دندان‌ها می‌شود.

بیماری لثه ( التهاب لثه )

بیماری لثه یا التهاب لثه معمولاً نتیجه تجمع پلاک بر روی دندان‌ها به دلیل ضعف مسواک زدن و عدم استفاده از نخ دندان است. التهاب لثه می‌تواند موجب تورم لثه‌های شما و خونریزی حین مسواک زدن و یا نخ دندان کشیدن می‌شود. این بیماری اگر درمان نشود می‌تواند منجر به پریودنتیت شود ، که یک عفونت جدی‌تر است.

پریودنتیت

با پیشرفت پریودنتیت ، عفونت می‌تواند به فک و استخوان‌ها گسترش یابد و حتی می‌تواند باعث پاسخ التهابی در سراسر بدن شود.

دندان‌های ترک خورده یا شکسته

گاهی دندان‌ها بر اثر ضربه و آسیب وارده به دهان ، یا جوییدن غذاهای سخت ، و یا حتی سائیدن دندان‌ها به هم دیگر از روی عادت یا تیک ، دچار ترک خوردگی یا شکستگی می‌شوند که می‌تواند بسیار دردناک باشد و باید فوراً به دندان پزشک مراجعه کنید.

دندان‌های حساس

اگر دندان‌های حساسی داشته باشید ، ممکن است پس از تناول غذاهای گرم و یا نوشیدنی‌های سرد احساس ناراحتی و درد کنید.

نام دیگر حساسیت دندان ، حساسیت عاجی یا حساسیت شدید عاج است و گاهی اوقات به طور موقت پس از پر کردن دندان و یا در نتیجه موارد زیر رخ می‌دهد :

  • بیماری لثه
  • ‏عقب رفتن لثه‌ها
  • دندان ترک خورده
  • ‏تاج‌های فرسوده

برخی از افراد به دلیل داشتن مینای دندان نازک‌تر به طور طبیعی دندان‌های حساسی دارند. این موارد بیشتر با تغییر در رژیم غذایی و رعایت عادات سالم بهداشت دهان و دندان قابل درمان و کنترل هستند. برای این افراد انواع خاصی از خمیر دندان و دهانشویه وجود دارد که می‌توانند با مشورت دندانپزشک خود آنهارا تهیه نمایند.

سرطان دهان

بهداشت دهان و دندانسرطان دهان یک عنوان کلی است و شامل سرطان‌های زیر است :

  • لثه
  • ‏زبان
  • ‏لب‌ها
  • گونه
  • ‏کف دهان
  • ‏کام سخت و نرم

دندانپزشک ها معمولاً اولین تشخیص دهندگان این نوع از سرطان هستند و به طور کلی هرچه زودتر سرطان دهان تشخیص داده شود چشم انداز بهتری از نظر درمانی دارد . استعمال دخانیات و جوییدن توتون از اصلی‌ترین عوامل ابتلا به سرطان دهان است.

ارتباط میان سلامت دهان و دندان و سلامت عمومی بدن

موضوع سلامت دهان و دندان با گذشت زمان به خصوص در سالهای اخیر اهمیت ویژه‌ای یافته است ، زیرا تحقیقات وجود ارتباط میان کاهش سلامت دهان و دندان و افزایش بیماری‌های اساسی را نشان می‌دهد و به نوعی دهان سالم موجب بدن سالم می‌شود. طبق داده‌های کلینیک مایو وجود باکتری‌ها و عفونت دهان می‌تواند با بیماری‌های زیر همراه باشد :

  • بیماری قلبی
  • آندوکاردیت ، یا التهاب پوشش داخلی قلب
  • تولد زودرس
  • ‏وزن کم هنگام تولد

باکتری‌ها می‌توانند از طریق حفره دهان به جریان خون منتقل شده و باعث عفونت آندوکاردیت شوند. آندوکاردیت عفونی به دلیل هدف قرار دادن دریچه‌های قلبی از موارد تهدید کننده زندگی است . دندانپزشک ممکن است برای شما مصرف آنتی بیوتیک را به عنوان یک اقدام پیشگیرانه قبل از انجام عمل جراحی تجویز کند .